Man zoekt schrijfmachine

Het lijkt me wel wat. Woest rammend op de LC Smith & Corona. Over iedere alinea, zin, woord en letter nadenken. Aanslagen die door de werkkamer galmen. Geen backspace maar riekend typex om fouten te herstellen. Een hangend hamertje terugduwen en – natuurlijk – inkt aan de vinger. Een alinea mislukt? Met een woeste ruk trek ik het vel uit de rol en weer op nul.

Schrijven is een ambacht. Met soms bloed, zweet en tranen. Een bakker heeft geen shift-delete, Ctrl-z of knippenplakken in zijn gereedschapskist. Op een schrijfmachine heeft iedere fout en iedere vergissing consequenties. De tijd staat even stil, je wordt tot nadenken gedwongen. De machine dicteert de zinnen, begint te kirren bij een goede formulering. Geduld wordt op de proef gesteld. En een fles single malt nadert stilaan de bodem.

Ik durf de stelling aan dat we gemakkelijker zijn gaan schrijven. Slauerhoff had ‘In Nederland’ nooit op een iMac voltooid. Jacques Brel had van ‘Ne me quitte pas’ een lijzig niemendalletje gemaakt. Misschien wel zoals Sieb van der Ploeg:

Ik pak de eerste krant

Ik blader er doorheen

En als ik koffie wil gaan zetten

Zet ik teveel voor mezelf alleen

(de Kast – ‘Hart van mijn gevoel’)

Tsja.

Het is wat vluchtig. Woorden die in het universum worden geslingerd, wat resoneren en waar je verder weinig meer van hoort.

Bij een schrijfmachine stel ik me wat meer voor dan een nieuwe Dell, Compaq of Acer. Ik vraag me af wie er wat op geschreven heeft. Een liefdesbrief aan een minnares? Een overlijdensbericht van een dierbare? Misschien is deze Remington van WF Hermans geweest. En heeft hij ‘m toch weer van de hand gedaan.

Steeds meer klanten kiezen voor digitale communicatie. Niets mis mee: een e-magazine is snel, goedkoop en effectief. Maar er is wat te zeggen voor letters die je kunt voelen, zinnen die je herleest en pagina’s die je terugbladert. De band die je opbouwt met een tekst. Met opmaak en vormgeving waarover is nagedacht. Snel-sneller-snelst is niet per sé goed-beter-best. Het is maar net wat je zeggen wilt. En hoe.

Als ik in de supermarkt een eierslaatje koop, kijk ik eerst naar het schijfje ei bovenop. Als het detail klopt is de rest ook wel te vertrouwen. Met tekst en de presentatie is het niet veel anders.

En mocht u me willen helpen met de roman: ik zoek schrijfmachines die overweg kunnen met de volgende zieleroerselen:

• blinde woede
• ongecontroleerde angst
• hevig verlangen
• ongeremde passie
• extreme vuilspuiterij
• ledigheid, melancholie, misantropie en hypochondrie
• uitbundige manie

Voor een schappelijk prijsje kom ik bij u langs!

Rik Visschedijk

Redacteur

woensdag 30 september 2009